تئاتر 87 در دايره اتفاقات
تئاتر 87 در دايره اتفاقات
سال 87 هم مانند سالهاي قبل با اتفاقات ريز و درشت روبرو شد. زندگي هيچگاه راكد نيست و اگر تئاتر هم خميره خود را از زندگي گرفته باشد، با فراز و نشيبهاي آن نيز كنار خواهد آمد.
ترك برداشتن ضلع جنوبي تئاتر شهر
تئاترشهر در اين سالها با مسالهاي جدي مانند ساخت و ساز ساختماني در ضلع جنوبي و ساخت و بناي ايستگاه مترو در ضلع شمالي خود روبرو شده است. با آن كه هنرمندان و مركز هنرهاي نمايشي در اين رابطه اعتراضات خود را در چندين نوبت و به انحاي مختلف اعلام كرده اند و حتا از ايجاد فاجعه انساني در آينده خبر دادهاند. هنوز با جديت مسئولان شهرداري تهران براي اقدامي موثر روبرو نشدهاند و با توجه به اين تهديدها از سوي مركز و وزارت ارشاد عواقب اين اتفاق بر گردن شهرداري خواهد افتاد.
كارشناسان نيز وجود چنين تهديدي براي ويران شدن ساختمان تئاتر شهر را تاييد و اعلام كردهاند و كارشناسان ميراث فرهنگي نيز با هدف ثبت و نگهداري تئاترشهر به عنوان ميراث ملي، وارد اين اعتراضات و مطالبات فرهنگي شدهاند و با آن كه در سال 87 به پاسخي قطعي و عملي نرسيدهاند، انتظار مي رود كه در سال 88 با پيگيري مسئولان ذيربط و مشاركت هنرمندان و همدلي مسئولان عالي رتبه كشوري، تصميمي درست براي اين منظور اتخاذ شود.
حضور و ارتباطات بينالمللي
حالا ديگر تئاتر ايران به راحتي ميتواند در خارج از كشور عرض اندام كند و اين اتفاق به مفهوم جايگاه بينالمللي پيدا كردن مانند سينماي ايران نيست؛ اما خودش هم خبر از يك آينده اميدوار كننده ميدهد. محمود رضا رحيمي و كيومرث مرداي به پنجمين جشنواره تئاتر دانشگاهيان جهان كه در اسپانيا برگزار شد، رفتند.
اميررضا كوهستاني هم كه در منچستر مشغول تحصيل است، يك نمايش را با جمعي از بازيگران ايراني تمرين و در بلژيك اجرا كرد.
گروهي از هنرمندان مانند سيروس همتي، سيامك احصايي و مهرداد كوروشنيا هم به جشنواره مولهايم دعوت شدند. گروه دكتر شفيعي نمايش"خواستگاري" را در جشنواره چخوف روسيه اجرا كردند. گروههاي دانشجويي هم سفرهاي مختلفي را پشت سر گذاشتند.
از آن طرف يك گروه صربستاني ده اجرا در تئاتر شهر گذاشتند و جشنواره بينالمللي تئاتر عروسكي مبارك در تهران باعث شد تا تعدادي نمايش خارجي به ايران بيايد و اين دعوتها در جشنواره بينالمللي تئاتر فجر با حضور گروههايي از آلمان، لهستان، فرانسه، گرجستان، مجارستان، تاجيكستان، آذربايجان، سودان، عراق و افغانستان ادامه يافت. همه اين رفت و آمدها نتايج ارزشمندي را در دراز مدت بر تئاتر ما خواهد گذاشت.
ماتئي ويسني يك در تهران
ماتئي ويسنييك نمايشنامهنويس سرشناس رومانيايي مقيم فرانسه خيلي بيسر و صدا به تهران آمد و رفت. او در ميان شلوغي جشنواره تئاتر فجر براي برگزاري دو كارگاه نمايشنامهنويسي و حضور در دو جلسه نمايشنامهخواني"دور تا دور دنيا" نشرني به تهران آمد. متاسفانه نمايشنامهنويسان ما به استقبال اين بزرگمرد نرفتند. شايد ضرورتي براي اين كار نميديدند؛ اما مهماننوازي ايرانيان ايجاب ميكند كه گاهي بايد از اين ضروريات هم چشم پوشيد و به استقبال ديگران رفت كه دامنه موفقيتهاي آنها بيشتر است و ارزشمندي آثارشان را هنرمندان كشورهاي زيادي تاييد كردهاند. چنانچه او از سال 1380 نمايشنامهنويسي آشنا در كشورمان به شمار ميآيد.
ماتئي ويسنييك موفق شد تا در تهران و به كارگرداني و ترجمه تينوش نظمجو در خانه هنرمندان ايران نمايشنامه"پيكر زن همچون ميدان نبرد در بوسني" را روخواني كند. يك نمايشنامه خواني ويژه كه با استقبال علاقهمندان هم روبرو شد.
پخش فيلم تئاتر
نمايش فيلم تئاتر در تئاترشهر هم از آن دست برنامههايي بود كه برگزاريش از سالها قبل احساس ميشد و البته هرازگاهي هم انجام شده بود؛ اما در نيمه دوم امسال با يك برنامهريزي دقيق اين تئاترها براي علاقهمندان پخش شد. تعدادي از آثار موفق كه در سالهاي گذشته توليد و اجرا شد و امروز فرصتي را براي عدهاي فراهم ميكرد كه در گذشته موفق به ديدن اين آثار نشدهاند و اين برنامه بايد همچنان با برنامهريزيهاي بهتر براي علاقهمندان ادامه بيابد.
اين برنامه از 9 مهرماه با پخش فيلم تئاتر"بازي استريندبرگ" كار حميدسمندريان آغاز شد. اين برنامه هفتگي، سهشنبهها ساعت 17 در سالن كنفرانس تئاتر شهر پيگيري ميشد.
نيلوفر آبي حميد امجد، آرش قطب الدين صادقي، قهوه قجري آتيلا پسياني، مكبت فرهاد مهندسپور، گوريل پشمالوي اكبر زنجانپور، از ديگر برنامههاي ايراني اين جلسات بود. همچنين در اين برنامه تعدادي آثار خارجي مانند در انتظار گودوي رومن پولانسكي، چشم در برابر چشم رسموند ديويس، صداي انساني ژان كوكتو و ذوق شاعرانه استفان پروتر به نمايش گذاشته شد. پايان بخش اين جلسات هم 20 اسفند نمايش"تماشاخانه سن سيناتي" كار هارولد اسكوت بود.
پديدههاي شهرستاني
امسال براي شهرستانيها شگون داشت چون باعث معرفي چهرههاي قابل اعتناي آنان در جشنوارههاي مختلف شد. در جشنواره تئاتر مقاومت دو چهره قابل اعنتا حضور داشتند. يكي اصغر خليلي از اصفهان و با نمايش"خرمشهر 11" و ديگري سعيد آلبو عبادي از ماهشهر و با اجراي"1417" كه هر دو با نگاهي در خور تامل و با اتكاي به شيوههاي اجراي موثر و بهرهمندي از تكنيكهاي اجرايي چنين نگاهي را ابراز داشتند و ثابت كردند كه از پديدههاي سال هستند. ناگفته نماند كه اصغر خليلي در بخش بينالملل تئاتر فجر و با اجراي"تراژدي جنگ" نتوانست انتظارات به وجود آمده را برآورده كند و البته فضاي تمثيلي مانع از بروز خلاقيتهاي اين هنرمند شده بود و به تعبيري اين نمايش تراژدي شكست اين كارگردان نوجو و خلاق به شمار ميآيد.
در جشنواره ايثار هم چهرههايي مانند اكبر آيين از ياسوج، احسان رحيمي از شاهين شهر اصفهان، و كرامت يزداني، محمد دهقان هراتي و حامد مهريزي زاده از يزد خود را معرفي كردند.
مهرداد كورشنيا از هشتگرد نيز با اجراي نمايش"آقا ليلا" در خانه نمايش بر ورود يك نمايشنامه نويس و كارگردان خلاق و صاحب نگاه تاكيد كرد. ايرج زهري منتقد صاحبنام نيز با نوشتن يادداشتي بر پديده بودن اين چهره تاكيد كرد.
شكار روباه
نمايش"شكار روباه" اثر دكتر علي رفيعي يكي از اتفاقات نادر است كه امسال در صحنه به وقوع پيوست. يك تراژدي كمدي در برگيرنده فضا و مفهوم گروتسك است كه با اتكا به زندگي و نبوغ سياسي آغامحمدخان قاجار شكل گرفته است. سه دزد سرگردنه هوس دزدي از آغامحمدخان را ميكنند كه تازه از زندان زنديان آزاد شدهاند. آنها دزدي نميكنند و گرفتار وعدههاي سر خرمني آغامحمدخان ميشوند... سر آخر هم با خوردن خربزه باقي مانده از آغامحمدخان محكوم به مرگ ميشوند.
متن، كارگرداني و بازيگري و طراحي صحنه و لباس و نورپردازي يك اجراي قابل تامل و فراتر از آن ماندگار را ايجاد ميكند. محمد چرمشير دراماتورژ در اين خلاقيت و بازآفريني درست متن و اجرا موثر بوده و حضورسيامك صفري بسيار خلاقه و مولفانه مينمايد. او از پس ارائه يك نقش متفاوت و سخت بر اساس زندگي و شخصيت آغا محمدخان قاجار برميآيد. همه اين عوامل دست در دست هم ميدهد تا از شكار روباه تصويري حقيقي و زيبا در صحنه ارائه كنند.
اپراي عاشورا
اپراي عاشورا اثر بهروز غريب پور هم در اين سال يك اجراي فاخر و شاخص است. او هم در تكميل پروسه نمايشهاي عروسكي نخي(ماريونت) با شيوه اپرا به اپراي عاشورا پس از رستم و سهراب و مكبث رسيده است.
اين بار اپرا توسط گروهي از خوانندگان ايران اجرا شده و عروسكها پردازش كاملا داخلي دارند و حالا در مسير خلاقه، اين گروه ميتواند در صدور اين هنر حتا به خود اروپا كه خاستگاه آن است، پيش قراول شود. بهروز غريبپور تا چندي ديگر تبديل به چهرهاي بينالمللي در عرصه تئاتر عروسكي خواهد شد و هر نوع مساعدتي در اين راستا به نفع ترويج فرهنگ ايراني در سطوح بينالمللي خواهد شد؛ چنانچه در سال آينده آثارش در ايتاليا اجرا خواهند شد. همچنين قرار است كه در آنجا يك نمايش عروسكي را با همين شيوه و با در اختيار گرفتن امكانات لازم كارگرداني كند.
حضور چهرههاي حرفهاي
امسال قطبالدين صادقي با"يادگار زريران"، اكبر زنجانپور با"سير روز در شب" يوجين اونيل، فرهاد آييش با"كرگدن" اوژن يونسكو، عليرضا كوشك جلالي با"خداي كشتار" ياسمينا رضا، نادر برهاني مرند با"كابوسهاي پيرمرد خائن و ترسو"، عليرضا نادري با"كوكوي كبوتران حرم"، مريم معترف با"ديوار چين" ماكس فريش و منيژه محامدي با"آمادئوس" پيتر شفر لحظات قابل تاملي را در صحنه تئاتر ايجاد كردند.
ثبت ملي و جهاني تعزيه
امسال مصادف با چهلم اربعين حسيني ثبت ملي تعزيه، هنر منحصر به فرد ايرانيان، در ميراث فرهنگي طي برگزاري مراسمي و البته بدون حضور نام آوران اين عرصه ثبت ملي شد. هر چند تكميل اسناد اين ثبت ملي در پيچ و خم خود به سر ميبرد و كميته پيگيري اين موضوع در مركز هنرهاي نمايشي درصدد است تا پرونده آن را كامل كند كه در ثبت جهاني آن نيز در يونسكو با مشكل دوبارهاي مواجه نشود.